donderdag 1 september 2011
fotos, fotos en nog eens fotos!
woensdag 1 december 2010
Manus Show en nog veel meer
Judith in PNG, Part two!! Het vervolg van een zeer geslaagde vakantie is op komst. Judith, mijn lieve vriendin, komt naar PNG :) Deze keer niet om vakantie te vieren, maar om als social worker in het ziekenhuis als VSO-vrijwilliger te werken. Op 3 december komt ze aan in PNG en zullen we hopelijk een rustige start hebben. Al het niet-medisch personeel heeft vrij in december en de chirurg heeft ook vrij genomen. Nog een nederlandse mede-VSO’er komt met de kerstdagenlangs om Manus te bekijken. Verder zullen we wel zien wat er hier wel of niet te beleven valt tijdens de feestdagen. We zijn in ieder geval bij elkaar, en dat maakt het al super :)
Manus Show
In september was er de “Manus Show”. Een week lang vol met traditionele dansen, allerlei kraampjes, veel toespraken en ander ceremonieel vertoon. Ook al is het eiland maar 50km lang, er zijn veel soorten kledij en verdere versieringen. Alle dansen van Manus lijken wel veel op elkaar. Op 16 september, als deel van de Manus Show, viert men Independance Day. De foto’s zeggen genoeg over hoe indrukwekkend en mooi de dansen waren denk ik. Het ziekenhuis had ook een aantal kraampjes. In één ervan heb ik met een aantal gehandicapte mensen awareness gemaakt voor hun kleine “organisatie”.
Ook was er de Greasy Pole, een 10meter hoge verticale paal ingesmeerd met vet. Bovenin hangen allemaal gebruiksvoorwerpen die de gelukkige klimmer mag houden. Of degene die hem onderaan de paal weet op te vangen. Een opgerolde matras is prettig op te vangen, maar helaas waren de locale vrijgevige ondernemers ook zo stom om een aantal bijlen weg te geven. Er vond een groepsworsteling onderaan de paal plaats om wie het eerst in de paal kan klimmen, waardoor deze erg heen en weer ging schudden. Zo gebeurde het dat er minstens één bijl viel en in de massa op iemands hoofd terecht kwam.
10meter+valsnelheid)^n=1+(gewicht bijl)/1!+(n(menselijke schedel-1) x^2)/(nieuwe scherpe bijl!)= werk voor de chirurg.
Je ziet het, ik heb geen natuurkunde en wiskunde-B gekozen. Praktisch gezien: ik stond naast de chirurg het gebeuren te aanschouwen en op het moment dat er een jongen met bloedend hoofd uit de menigte kwam ging hij toch maar vast naar het ziekenhuis.
Op het georganiseerd boksen na, was de Manus Show een rustige, niet agressieve gebeurtenis. Alcoholische drank is bij dit soort gelegenheden niet beschikbaar, dat zou gegarandeerd veel vechtpartijen hebben veroorzaakt. De meest mensen uit PNG drinken tot al het geld of alle drank op is.
Een beetje jammer was het dat ik op de 3e ochtend van de Manus Show-week mijn 2e botbreuk in Manus opliep. Gefrustreerd over de langzame vooruitgang van het regelen van Judith’s komst liep ik onoplettend zonder schoenen aan door huis en stootte m’n kleine teentje tegen een zware stoel. Ik ging rechtdoor, het teentje sloeg in een 90graden hoek rechtsaf (ja, wiskunde-A had ik wel). De rontgenfoto bevestige mijn idee. Na 3 weken in de tape en raar lopend was alles weer okee.
Judith heeft via google maps ons huis gevonden. Ik heb een fotootje van de omgeving geupload en het huis omcirkelt.
Het ziekenhuis lijkt er niet echt beter op te gaan. De afgelopen tijd lopen de wachttijden voor patienten die verwezen moeten worden naar de hoofdstad alleen maar op. Er is geen geld voor de meest basale dingen om een ziekenhuis te runnen. Na 6weken is het rontgen-apparaat eindelijk weer gerepareerd. Net als de steriliseer-machine van de operatie-kamer. Het labaratorium heeft niet meer de stoffen om noodzakelijke testen te doen.
Zelf moet ik ook veel moeite doen om kleine dingen te regelen. Na 1,5 maand heb ik nu 800kina (250euro) weten te krijgen voor de verscheping van een vracht gratis rolstoelen en allerlei ander gratis fysiotherapeutisch materiaal. Nog steeds zijn alle noodzakelijk onderdelen voor een in te dienen fondsaanvraag voor een nieuwe fysiotherapieruimte niet aanwezig. Hopelijk lukt dat nog voor het einde van dit jaar.
Op kleine schaal maken we wel degelijk stappen. We hebben meer en meer informatie folders/flyers gemaakt om aan patienten in het ziekenhuis te geven nadat we ze hebben uitgelegd wat de therapie voor hun inhoudt en waarom. Huisbezoeken staan de laatste weken op een laag pitje omdat we geen vervoer kunnen vinden, maar eerder hebben we succesvol een aantal mensen in en rondom hun huis behandeld. Alle 24 healthcentres zijn nu voorzien van een richtlijn om lage rugklachten te behandelen volgens fysiotherapeutische kennis. Zeer simpel, maar een veel beter alternatief dan terugkerende patienten maar elke keer andere pijnstillers voor te schrijven. Volgend jaar staan er meer bezoeken aan Health-Centres op het programma. Dat maakt het werken ook een beetje meer afwisselend.
Eindejaars-feestje
Om het toch nog een beetje vrolijk te houden in het ziekenhuis heb ik samen met anderen het eindejaarsfeestje van alle artsen, arts-assistenten en mensen van het lab, fysiotherapie, rontgen, apotheek enz georganiseerd. In tegenstelling tot de vorige jaren in de ruimte die nu ons kantoor is, heb ik het gewaagd om iedereen naar een mooie eilandje met faciliteiten in de buurt te leiden. Gratis boot, de huur van de locatie omlaaggepingeld en iedereen zelf een beetje laten koken. Na typisch papuaans getreuzel met betalen van de bijdrage, waardoor je pas 3dagen voor het feestje weet of het door kan gaan, kwam alles op z’n pootjes terecht en was het een geslaagd feestje met ongeveer 30 mensen.
Dieren
Mensen gaan hier duidelijk anders met dieren om. De chauffeur van de ambulance reed stapvoets over een waarschijnlijk dove hond heen op de weg terug na een huisbezoek. Om daarna hard lachend verder te rijden..
Dieren gaat ook anders met elkaar om. Als de honden honger hebben eten ze gerust een kat op. Zo ook onze lieve grijs-rode jonge kantoorkat. Van horen zeggen lusten hongerige bewakers ook wel een kat op z’n tijd. Een klein patientje die net kon praten keek z’n moeder verbaast aan toen ik onze kantoorkat een stukje van mn brood gaf. “no ken givim kaikai long pussy!”, eten is voor de mensen. De dieren moeten zichzelf maar redden.
Op één van mijn eerdere foto’s sta ik te poseren bij een hangende cascas. Niet op de natuurlijke manier met één van z’n pootjes of staart, maar met een touw om z’n nek. De cascassen worden hier levend op de markt verkocht in een kooitje, of al gegrild. Op een avond werd er een cascas achter het huis opgemerkt en klom een ervaren jager de boom in alsof de zwaartekracht niet bestond.10 seconden later en vanaf 10meter hoger werd de volwassen cascas met volle kracht naar beneden gesmeten. Het maakte het nog minder leuk omdat er ook nog een naakt mini-cascasje in haar buidel zat vastgezogen die eruit werd gerukt en aan de honden werd gevoerd. Zo gaat dat hier.
Zelf heb ik mijn tweede huisrat voor eeuwig laten slapen door een gemikte tik op de kop terwijl hij vastzat in de lijm die ik als val had gezet.
Ook heb ik prachtige schelpen in huis. Nadat ze aan me waren gegeven hebben ze eerst 3weken buiten moeten liggen om de weekdieren erin weg te laten rotten om daarna in 3 waspoederbadjes de laatste vieze geuren eruit te halen. Ik ga dus ook niet vrijuit.
Knuffelen met dieren kan hier ook heel goed. Na de kat heb ik de kwal 1x uitgeprobeerd. Bij die ene keer probeer ik het te houden. Dat omdat ik het nog een paar uur later voelde en nog een week op mn huid zag. Het strandje waar dat gebeurde is wel erg prettig. Eindelijk een leuk strandje op fietsafstand gevonden dat schoon is en niet te druk. Het water is nooit verfrissend trouwens. Het zeewater is hier erg warm.
Geweld
Geweld blijft aan de orde van de dag. Veel snijwonden in het ziekenhuis, de bewaker die zonder reden in elkaar wordt geslagen en de redelijk hoge programmanager van Provincial Health die lazarus alle lampen van onze enige ambulance aan diggelen slaat. Weer een financieel probleem erbij! Dank u wel!
Een vader die zijn schoonzoon in elkaar sloeg “om zijn eigen dochter te beschermen” zei tegen me; “you can get the boys out of the bush, but you can’t get the bush out of the boys”.
Het heftigste verhaal voor de gemeenschap ontstond doordat een 35jarige spierbundel tijdens zijn arrestatie flink op het hoofd werd geslagen door de polite. Hij werd aangehouden op vraag van zijn vrouw voor huiselijk geweld. Door de klappen raakte hij in coma, ontwaakte daar gelukkig uit, maar na 2 weken in ons ziekenhuis te verblijven verslechterde zijn toestand toch weer en overleed hij heel snel door -achteraf duidelijk- hersenvliesontsteking door een bloedprop van de klap op z’n hoofd. De agent die de klap uitdeelde ken ik en is inderdaad niet vies van geweld en zelfs trots op het feit dat veel mensen daarom bang voor hem zijn. Omdat meerdere mensen hebben gezien dat de klappen werden uitgedeeld door de politieagent kwam er na de dood een duidelijke reactive. Een stoet van 30 man afkomstig van zijn clan van de overledene bewapend met kapmessen en stenen heeft een paar uur na het overlijden het politiebureau volledig in elkaar getimmerd. Gelukkig hebben ze de politiemensen aanwezig in het gebouw laten vluchten. Dit had als gevolg dat we 1,5week zonder politie zaten. Bank dicht, maar pin-automaat gelukkig wel open. Er zijn nog een hoop mensen uit de dorpen die daar niet mee werken en gewoon klein geld in de bank opnemen om hun marktwisselgeld te hebben als ze hun verbouwde groente en fruit komen verkopen. In die periode zonder politie was er mijns inziens geen andere sfeer op straat.
Stroomstoring
Nog verder terug in de tijd zat Manus 3 dagen zonder stroom met 1 kortdurende power-shot tussendoor. Ook de generator van het ziekenhuis dronk na 1,5dag zijn laatste druppels diesel van de voorraad. Het probleem was de aanvoer van diesel naar Manus. Niet vaak hebben zoveel mensen gekeken naar de tanker toen die de baai binnen kwam varen. Gelukkig was mijn diepvriesvoorraad gered door de ziekenhuisdiepvries. Wel een mooi moment was het weer aanspringen van de stroom. Een groot gejuich door het hele stadje. Gelukkig kunnen we dat gejuich vaker horen, omdat de stroom vaker enkele uurtjes uitvalt. Doordat de stroom uitviel ben ik gaan genieten van de door de maan verlichtte straten in de avonduren (18:30 is het donker), een andere wereld.
Jullie kunnen misschien binnenkort weer sleeen hopelijk. Hier doen de kinderen dat ook op een stukje karton op een steile helling met kort gras. Wie heeft er sneeuw nodig om de sleeen?
Jeetje, bijna alle onderwerpen op mijn schrijflijstje zijn gekoppeld aan geweld. Zo ook het feit dat ik een amputatie van een arm heb mogen meemaken. Na 3 weken weigering door de patient kwam hij ook tot inzien dat zijn arm het niet zou overleven. De steekwonden heelden niet meer omdat de hoofdslagader in de boven arm was geraakt. Nota bene veroorzaakt door de vader van zijn vriendin. Die stuurde zijn dochter naar een andere man en schoof deze jongen opzij. Hij was duidelijk niet gezind van het bezoek van de jongen die op zoek was naar zijn vriendin.
Om af te sluiten met leuk nieuws: ik voel me de koning te rijk met een paar goede trappers die mijn moeder heeft opgestuurd en die het langer dan 2 maanden uithouden.
En, kinderen hebben hier geen oplaadbare robotjes van de bart smit nodig. Neem gewoon een baby-vleermuisje mee de ziekenzaal in om je bezig te houden terwijl je op ziekenbezoek gaat. Die houden het nog best een dag vol zonder batterijen of eten :)
Ik heb net gehoord dat we op 24 januari een conferentie met alle vrijwilligers in Madang hebben. Dat is dan de eerste keer na 9maanden fulltime aanwezigheid op Manus Island!! Joepie!
Groeten en alle goeds
Manus Show
In september was er de “Manus Show”. Een week lang vol met traditionele dansen, allerlei kraampjes, veel toespraken en ander ceremonieel vertoon. Ook al is het eiland maar 50km lang, er zijn veel soorten kledij en verdere versieringen. Alle dansen van Manus lijken wel veel op elkaar. Op 16 september, als deel van de Manus Show, viert men Independance Day. De foto’s zeggen genoeg over hoe indrukwekkend en mooi de dansen waren denk ik. Het ziekenhuis had ook een aantal kraampjes. In één ervan heb ik met een aantal gehandicapte mensen awareness gemaakt voor hun kleine “organisatie”.
Ook was er de Greasy Pole, een 10meter hoge verticale paal ingesmeerd met vet. Bovenin hangen allemaal gebruiksvoorwerpen die de gelukkige klimmer mag houden. Of degene die hem onderaan de paal weet op te vangen. Een opgerolde matras is prettig op te vangen, maar helaas waren de locale vrijgevige ondernemers ook zo stom om een aantal bijlen weg te geven. Er vond een groepsworsteling onderaan de paal plaats om wie het eerst in de paal kan klimmen, waardoor deze erg heen en weer ging schudden. Zo gebeurde het dat er minstens één bijl viel en in de massa op iemands hoofd terecht kwam.
10meter+valsnelheid)^n=1+(gewicht bijl)/1!+(n(menselijke schedel-1) x^2)/(nieuwe scherpe bijl!)= werk voor de chirurg.
Je ziet het, ik heb geen natuurkunde en wiskunde-B gekozen. Praktisch gezien: ik stond naast de chirurg het gebeuren te aanschouwen en op het moment dat er een jongen met bloedend hoofd uit de menigte kwam ging hij toch maar vast naar het ziekenhuis.
Op het georganiseerd boksen na, was de Manus Show een rustige, niet agressieve gebeurtenis. Alcoholische drank is bij dit soort gelegenheden niet beschikbaar, dat zou gegarandeerd veel vechtpartijen hebben veroorzaakt. De meest mensen uit PNG drinken tot al het geld of alle drank op is.
Een beetje jammer was het dat ik op de 3e ochtend van de Manus Show-week mijn 2e botbreuk in Manus opliep. Gefrustreerd over de langzame vooruitgang van het regelen van Judith’s komst liep ik onoplettend zonder schoenen aan door huis en stootte m’n kleine teentje tegen een zware stoel. Ik ging rechtdoor, het teentje sloeg in een 90graden hoek rechtsaf (ja, wiskunde-A had ik wel). De rontgenfoto bevestige mijn idee. Na 3 weken in de tape en raar lopend was alles weer okee.
Judith heeft via google maps ons huis gevonden. Ik heb een fotootje van de omgeving geupload en het huis omcirkelt.
Het ziekenhuis lijkt er niet echt beter op te gaan. De afgelopen tijd lopen de wachttijden voor patienten die verwezen moeten worden naar de hoofdstad alleen maar op. Er is geen geld voor de meest basale dingen om een ziekenhuis te runnen. Na 6weken is het rontgen-apparaat eindelijk weer gerepareerd. Net als de steriliseer-machine van de operatie-kamer. Het labaratorium heeft niet meer de stoffen om noodzakelijke testen te doen.
Zelf moet ik ook veel moeite doen om kleine dingen te regelen. Na 1,5 maand heb ik nu 800kina (250euro) weten te krijgen voor de verscheping van een vracht gratis rolstoelen en allerlei ander gratis fysiotherapeutisch materiaal. Nog steeds zijn alle noodzakelijk onderdelen voor een in te dienen fondsaanvraag voor een nieuwe fysiotherapieruimte niet aanwezig. Hopelijk lukt dat nog voor het einde van dit jaar.
Op kleine schaal maken we wel degelijk stappen. We hebben meer en meer informatie folders/flyers gemaakt om aan patienten in het ziekenhuis te geven nadat we ze hebben uitgelegd wat de therapie voor hun inhoudt en waarom. Huisbezoeken staan de laatste weken op een laag pitje omdat we geen vervoer kunnen vinden, maar eerder hebben we succesvol een aantal mensen in en rondom hun huis behandeld. Alle 24 healthcentres zijn nu voorzien van een richtlijn om lage rugklachten te behandelen volgens fysiotherapeutische kennis. Zeer simpel, maar een veel beter alternatief dan terugkerende patienten maar elke keer andere pijnstillers voor te schrijven. Volgend jaar staan er meer bezoeken aan Health-Centres op het programma. Dat maakt het werken ook een beetje meer afwisselend.
Eindejaars-feestje
Om het toch nog een beetje vrolijk te houden in het ziekenhuis heb ik samen met anderen het eindejaarsfeestje van alle artsen, arts-assistenten en mensen van het lab, fysiotherapie, rontgen, apotheek enz georganiseerd. In tegenstelling tot de vorige jaren in de ruimte die nu ons kantoor is, heb ik het gewaagd om iedereen naar een mooie eilandje met faciliteiten in de buurt te leiden. Gratis boot, de huur van de locatie omlaaggepingeld en iedereen zelf een beetje laten koken. Na typisch papuaans getreuzel met betalen van de bijdrage, waardoor je pas 3dagen voor het feestje weet of het door kan gaan, kwam alles op z’n pootjes terecht en was het een geslaagd feestje met ongeveer 30 mensen.
Dieren
Mensen gaan hier duidelijk anders met dieren om. De chauffeur van de ambulance reed stapvoets over een waarschijnlijk dove hond heen op de weg terug na een huisbezoek. Om daarna hard lachend verder te rijden..
Dieren gaat ook anders met elkaar om. Als de honden honger hebben eten ze gerust een kat op. Zo ook onze lieve grijs-rode jonge kantoorkat. Van horen zeggen lusten hongerige bewakers ook wel een kat op z’n tijd. Een klein patientje die net kon praten keek z’n moeder verbaast aan toen ik onze kantoorkat een stukje van mn brood gaf. “no ken givim kaikai long pussy!”, eten is voor de mensen. De dieren moeten zichzelf maar redden.
Op één van mijn eerdere foto’s sta ik te poseren bij een hangende cascas. Niet op de natuurlijke manier met één van z’n pootjes of staart, maar met een touw om z’n nek. De cascassen worden hier levend op de markt verkocht in een kooitje, of al gegrild. Op een avond werd er een cascas achter het huis opgemerkt en klom een ervaren jager de boom in alsof de zwaartekracht niet bestond.10 seconden later en vanaf 10meter hoger werd de volwassen cascas met volle kracht naar beneden gesmeten. Het maakte het nog minder leuk omdat er ook nog een naakt mini-cascasje in haar buidel zat vastgezogen die eruit werd gerukt en aan de honden werd gevoerd. Zo gaat dat hier.
Zelf heb ik mijn tweede huisrat voor eeuwig laten slapen door een gemikte tik op de kop terwijl hij vastzat in de lijm die ik als val had gezet.
Ook heb ik prachtige schelpen in huis. Nadat ze aan me waren gegeven hebben ze eerst 3weken buiten moeten liggen om de weekdieren erin weg te laten rotten om daarna in 3 waspoederbadjes de laatste vieze geuren eruit te halen. Ik ga dus ook niet vrijuit.
Knuffelen met dieren kan hier ook heel goed. Na de kat heb ik de kwal 1x uitgeprobeerd. Bij die ene keer probeer ik het te houden. Dat omdat ik het nog een paar uur later voelde en nog een week op mn huid zag. Het strandje waar dat gebeurde is wel erg prettig. Eindelijk een leuk strandje op fietsafstand gevonden dat schoon is en niet te druk. Het water is nooit verfrissend trouwens. Het zeewater is hier erg warm.
Geweld
Geweld blijft aan de orde van de dag. Veel snijwonden in het ziekenhuis, de bewaker die zonder reden in elkaar wordt geslagen en de redelijk hoge programmanager van Provincial Health die lazarus alle lampen van onze enige ambulance aan diggelen slaat. Weer een financieel probleem erbij! Dank u wel!
Een vader die zijn schoonzoon in elkaar sloeg “om zijn eigen dochter te beschermen” zei tegen me; “you can get the boys out of the bush, but you can’t get the bush out of the boys”.
Het heftigste verhaal voor de gemeenschap ontstond doordat een 35jarige spierbundel tijdens zijn arrestatie flink op het hoofd werd geslagen door de polite. Hij werd aangehouden op vraag van zijn vrouw voor huiselijk geweld. Door de klappen raakte hij in coma, ontwaakte daar gelukkig uit, maar na 2 weken in ons ziekenhuis te verblijven verslechterde zijn toestand toch weer en overleed hij heel snel door -achteraf duidelijk- hersenvliesontsteking door een bloedprop van de klap op z’n hoofd. De agent die de klap uitdeelde ken ik en is inderdaad niet vies van geweld en zelfs trots op het feit dat veel mensen daarom bang voor hem zijn. Omdat meerdere mensen hebben gezien dat de klappen werden uitgedeeld door de politieagent kwam er na de dood een duidelijke reactive. Een stoet van 30 man afkomstig van zijn clan van de overledene bewapend met kapmessen en stenen heeft een paar uur na het overlijden het politiebureau volledig in elkaar getimmerd. Gelukkig hebben ze de politiemensen aanwezig in het gebouw laten vluchten. Dit had als gevolg dat we 1,5week zonder politie zaten. Bank dicht, maar pin-automaat gelukkig wel open. Er zijn nog een hoop mensen uit de dorpen die daar niet mee werken en gewoon klein geld in de bank opnemen om hun marktwisselgeld te hebben als ze hun verbouwde groente en fruit komen verkopen. In die periode zonder politie was er mijns inziens geen andere sfeer op straat.
Stroomstoring
Nog verder terug in de tijd zat Manus 3 dagen zonder stroom met 1 kortdurende power-shot tussendoor. Ook de generator van het ziekenhuis dronk na 1,5dag zijn laatste druppels diesel van de voorraad. Het probleem was de aanvoer van diesel naar Manus. Niet vaak hebben zoveel mensen gekeken naar de tanker toen die de baai binnen kwam varen. Gelukkig was mijn diepvriesvoorraad gered door de ziekenhuisdiepvries. Wel een mooi moment was het weer aanspringen van de stroom. Een groot gejuich door het hele stadje. Gelukkig kunnen we dat gejuich vaker horen, omdat de stroom vaker enkele uurtjes uitvalt. Doordat de stroom uitviel ben ik gaan genieten van de door de maan verlichtte straten in de avonduren (18:30 is het donker), een andere wereld.
Jullie kunnen misschien binnenkort weer sleeen hopelijk. Hier doen de kinderen dat ook op een stukje karton op een steile helling met kort gras. Wie heeft er sneeuw nodig om de sleeen?
Jeetje, bijna alle onderwerpen op mijn schrijflijstje zijn gekoppeld aan geweld. Zo ook het feit dat ik een amputatie van een arm heb mogen meemaken. Na 3 weken weigering door de patient kwam hij ook tot inzien dat zijn arm het niet zou overleven. De steekwonden heelden niet meer omdat de hoofdslagader in de boven arm was geraakt. Nota bene veroorzaakt door de vader van zijn vriendin. Die stuurde zijn dochter naar een andere man en schoof deze jongen opzij. Hij was duidelijk niet gezind van het bezoek van de jongen die op zoek was naar zijn vriendin.
Om af te sluiten met leuk nieuws: ik voel me de koning te rijk met een paar goede trappers die mijn moeder heeft opgestuurd en die het langer dan 2 maanden uithouden.
En, kinderen hebben hier geen oplaadbare robotjes van de bart smit nodig. Neem gewoon een baby-vleermuisje mee de ziekenzaal in om je bezig te houden terwijl je op ziekenbezoek gaat. Die houden het nog best een dag vol zonder batterijen of eten :)
Ik heb net gehoord dat we op 24 januari een conferentie met alle vrijwilligers in Madang hebben. Dat is dan de eerste keer na 9maanden fulltime aanwezigheid op Manus Island!! Joepie!
Groeten en alle goeds
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Abonneren op:
Reacties (Atom)
