..
woensdag 12 mei 2010
dinsdag 11 mei 2010
zondag 9 mei 2010
Bijna 3 maanden voorbij gevlogen!
Monieng/Apinoen!
Hoe is het in het mooie Europa met zijn sterke euro, as-wolken en souflaki-gevechten? Of lig ik alweer achter met het nieuws? De krant met 1 pagina wereldnieuws komt namelijk 1 dag later hier. Maar vooral, hoe is het met jullie???
Over een week ben ik alweer 3 maanden hier besef ik nu. Eigenlijk begint het nu pas echt. En dan heb ik het over het werkende leven in Lorengau. Na een workshop van 1 week in Madang, de rustige weken rondom de paasdagen, 10dagen flink ziek zijn en 4 prachtige weken door PNG reizen is het nu dus echt begonnen. Op PNG-tempo, heeeel langzaam dus. Iets dat nog zal moeten gebeuren of geregeld moet worden is altijd “morgen” of “maandag” gebeurd. Welke maandag of morgen wordt er niet bij gezegd. Zo zit ik na 3 maanden nog steeds in mijn favoriete hotel op heel Manus Island! Laat dat nou net het enige hotel zijn :p. De huiseigenaar van wie ik binnenkort mijn appartementje krijg belooft al 2 maanden elke week dat ik er morgen of maandag in kan.
Elke dag 30keer goedenmiddag zeggen op een stukje van 5 minuten lopen. Hopelijk kan dat knikken worden in de toekomst, of misschien moet ik toch selectiever worden. Alleen al dat ik apinoon zeg ipv good afternoon lijkt de afstand iets kleiner te maken. Ook hoor ik vaak op straat “hello Jerome” en als ik heb gehoord wie het zegt is het nog vaak iemand die ik niet kan plaatsen. Het kan iemand zijn ik toch al 2 keer ontmoet en gesproken heb maar niet buiten de context kan herkennen. Maar ook omdat iedereen zoveel op elkaar lijkt voor mn gevoel. Als familie van een patient heeft gehoord dat ik in het ziekenhuis ben dan wordt dat ook doorgegeven, en er zijn met mezelf erbij denk ik maar 3 blanke mannen hier in het stadje. De andere zijn 40 en 70jaar, dus het is prettig dat ze dat verschil zien. De eerste 2 weken heb ik meer dan honderd mensen ontmoet, ook niet heel makkelijk te onthouden. Een laatste excuus voor het niet herkennen van mensen is mijn overgevoeligheid voor licht, een bijwerking van doxicycline, de antimalaria die ik gebruik. En aangezien de zon hier vaak schijnt loop ik vaak met geknepen ogen over straat. Gelukkig regent het ook vaak. Dan koelt het lekker af naar zo’n 20 graden haha. Zo ook vandaag en daarom ben ik voor het eerst gaan hardlopen. De witte man valt toch altijd al op en is altijd een beetje gek om te zien, dus waarom niet een rennende witte man, dacht ik. Men doet hier aan rugby, voetbal, volleybal en boksen, dus lichamelijke activiteit is voor sommigen niet vreemd. Het gemiddelde wandeltempo daarentegen is slakkengang. Eén van de andere buitenlanders die hier woont is Ronny, een Australier die hier op Manus is opgegroeid en getrouwd is met een vrouw uit Lorengau. Eigenlijk is hij dus gewoon een Titan, zoals Manussians zich ook soms noemen. Hij bezit de enige bar waar je redelijk veilig naartoe kan gaan, gebouwd op zee op vrachtschepen uit WOII. Veilig, maar als je dronken over het bruggetje naar de WC loopt kun je beter niet in het water vallen, want onder de bar liggen de krokodillen te wachten. Misschien is dat een fabeltje, ik heb ze namelijk nog niet voelen bijten. Terugvliegend vanuit Madang na een workshop ontmoette ik Ronny en zijn oude moeder die na een hersenbloeding 3 weken in het ziekenhuis in Port Moresby (de hoofdstad) had doorgebracht en nu weer terug naar “huis” kwam. Het kon bijna niet anders dan Ronny zijn dacht ik, nadat hij me kon vertellen wat de namen van de kleinere eilandjes waren waar we overheen vlogen. Toeristische info: de oppervlakte van manus is iets groter dan die van provincie Noord-Brabant. sorry Sander, baas-boven-baas :p . Nu behandel ik Ronny’s moeder in het ziekenhuis. Mooi om te zien hoe luchtig en posititief de familie met de situatie van Moeder omgaat. Terwijl ze, mijns inziens, misschien niet lang meer te leven heef. Positief getest op thyfus, blaasontsteking, doorligwonden op de hielen, verlamde rechter lichaamhelft, slechte longfunctie. Misschien wil je dat soort dingen helemaal niet weten… Okee, nog eentje dan. Terwijl ik met iemand in de “medium care”, welke ook meteen het kantoor van de verpleging is, hoesttechnieken aan het doornemen ben hoor ik gereutel achter me. Het daaropvolgende kwartier overlijdt de betreffende man ondanks hartmassage. Nog geen half uur later komen er klaagzangen uit de aangrenzende zaal. Daar is een vrouw met leukemie overleden en haar watchman, haar broer, zingt het hele ziekenhuis bij elkaar. Ik ken hem een beetje, want nadat hij door een haai is gebeten heelt zijn wond nu redelijk goed en heb ik hem wat oefeningetjes gegeven. Triest. “Watchmen” zijn familieleden, die in diensten, full-time bij de patient aanwezig zijn. De verpleeging geeft alleen medicatie en doen moeilijkere handelingen. Ze zijn inderdaad erg goed in zitten en het vergeten van opdrachten van de artsen. Wassen, eten geven, naar het toilet brengen, van positie veranderen en zelfs wonden verzorgen (!) wordt door de watchmen gedaan. Deze slapen samen met de patient in hetzelfde bed, half erop, of gewoon op de grond ernaast. De surgical ward, waar ik het meest werk heeft 14 bedden en is dan ook een verzameling van gemiddeld 28 mensen die je allemaal bekijken als je bezig bent. Gelukkig wordt dat kijken met de dag minder. Verdriet moet haast wel worden gedeeld, zoals na het overlijden van iemand die al weken in dezelfde zaal ligt en iedereen elkaars familieleden wel eens gezien heeft. Naast verdriet is soms de hele zaal ook in lachen uitgebarsten als iemand een grapje maakt.
Dit zijn pas sociale mensen. De bedden staan maar 1meter uit elkaar, dus privacy is er niet. Ik heb nog nooit een man met zoveel liefde en concentratie zijn broer over zijn opgezwollen buik zien aaien om de pijn dempen. Daar zit zeker iets van het wantok-systeem in. Dat namelijk waar de hele maatschappij hier op rust. “Wantok”, oftewel one talk betekend letterlijk “één taal”. Een wantok is iemand die dus tot het/dezelfde dorp, taalgroep, clan of familie behoord. Er worden meer dan 800 talen gesproken in PNG. Niet alleen dialecten, echt verschillende talen. Daarnaast spreekt het grootste deel van de bevolking ook Tok Pisin. En daar begin ik nu ook bij te horen . Maar even terug naar het wantok-systeem. Het is sociaal systeem wat prima werkt in het oude PNG toen er vooral kleine dorpjes bestonden zonder grote instituten. In die dorpjes is het nog steeds een prima vangnet voor diegenen die minder inkomen/oogst hebben. Zij worden geholpen door hun wantoks die het op dat moment beter voor elkaar hebben. Als je dit vertaald naar de hedendaagse politiek en het verkrijgen van goede posities in bedrijven zou je het gewoon corruptie kunnen noemen. Vele mensen verkrijgen hun positie niet op basis van functioneren maar door het wantok-systeem. Mensen met een goede functie staan onder druk van hun familie om al hun rijkdom te delen en verwachten dat deze rijkdom zo blijft. Omdat je een goede positie met een mooie salaris maar een paar jaar kan volhouden als je er eigenlijk niet capabel voor bent wordt het vaak als een periode gezien als grijpen-wat-je-grijpen-kan. De ziekenhuisdirecteur dacht ook zo de afgelopen jaren . En zo wordt dit land “geleidt”. Daarom is het sinds de Australiers zijn vertrokken ook vooral bergafwaarts gegaan met PNG. Dat is in het kort het negatieve verhaal, maar niet onwaar.
Ik beloof, het volgende bericht komt snel weer. Morgen, of maandag :p
Groetjes
Jerome
Hoe is het in het mooie Europa met zijn sterke euro, as-wolken en souflaki-gevechten? Of lig ik alweer achter met het nieuws? De krant met 1 pagina wereldnieuws komt namelijk 1 dag later hier. Maar vooral, hoe is het met jullie???
Over een week ben ik alweer 3 maanden hier besef ik nu. Eigenlijk begint het nu pas echt. En dan heb ik het over het werkende leven in Lorengau. Na een workshop van 1 week in Madang, de rustige weken rondom de paasdagen, 10dagen flink ziek zijn en 4 prachtige weken door PNG reizen is het nu dus echt begonnen. Op PNG-tempo, heeeel langzaam dus. Iets dat nog zal moeten gebeuren of geregeld moet worden is altijd “morgen” of “maandag” gebeurd. Welke maandag of morgen wordt er niet bij gezegd. Zo zit ik na 3 maanden nog steeds in mijn favoriete hotel op heel Manus Island! Laat dat nou net het enige hotel zijn :p. De huiseigenaar van wie ik binnenkort mijn appartementje krijg belooft al 2 maanden elke week dat ik er morgen of maandag in kan.
Elke dag 30keer goedenmiddag zeggen op een stukje van 5 minuten lopen. Hopelijk kan dat knikken worden in de toekomst, of misschien moet ik toch selectiever worden. Alleen al dat ik apinoon zeg ipv good afternoon lijkt de afstand iets kleiner te maken. Ook hoor ik vaak op straat “hello Jerome” en als ik heb gehoord wie het zegt is het nog vaak iemand die ik niet kan plaatsen. Het kan iemand zijn ik toch al 2 keer ontmoet en gesproken heb maar niet buiten de context kan herkennen. Maar ook omdat iedereen zoveel op elkaar lijkt voor mn gevoel. Als familie van een patient heeft gehoord dat ik in het ziekenhuis ben dan wordt dat ook doorgegeven, en er zijn met mezelf erbij denk ik maar 3 blanke mannen hier in het stadje. De andere zijn 40 en 70jaar, dus het is prettig dat ze dat verschil zien. De eerste 2 weken heb ik meer dan honderd mensen ontmoet, ook niet heel makkelijk te onthouden. Een laatste excuus voor het niet herkennen van mensen is mijn overgevoeligheid voor licht, een bijwerking van doxicycline, de antimalaria die ik gebruik. En aangezien de zon hier vaak schijnt loop ik vaak met geknepen ogen over straat. Gelukkig regent het ook vaak. Dan koelt het lekker af naar zo’n 20 graden haha. Zo ook vandaag en daarom ben ik voor het eerst gaan hardlopen. De witte man valt toch altijd al op en is altijd een beetje gek om te zien, dus waarom niet een rennende witte man, dacht ik. Men doet hier aan rugby, voetbal, volleybal en boksen, dus lichamelijke activiteit is voor sommigen niet vreemd. Het gemiddelde wandeltempo daarentegen is slakkengang. Eén van de andere buitenlanders die hier woont is Ronny, een Australier die hier op Manus is opgegroeid en getrouwd is met een vrouw uit Lorengau. Eigenlijk is hij dus gewoon een Titan, zoals Manussians zich ook soms noemen. Hij bezit de enige bar waar je redelijk veilig naartoe kan gaan, gebouwd op zee op vrachtschepen uit WOII. Veilig, maar als je dronken over het bruggetje naar de WC loopt kun je beter niet in het water vallen, want onder de bar liggen de krokodillen te wachten. Misschien is dat een fabeltje, ik heb ze namelijk nog niet voelen bijten. Terugvliegend vanuit Madang na een workshop ontmoette ik Ronny en zijn oude moeder die na een hersenbloeding 3 weken in het ziekenhuis in Port Moresby (de hoofdstad) had doorgebracht en nu weer terug naar “huis” kwam. Het kon bijna niet anders dan Ronny zijn dacht ik, nadat hij me kon vertellen wat de namen van de kleinere eilandjes waren waar we overheen vlogen. Toeristische info: de oppervlakte van manus is iets groter dan die van provincie Noord-Brabant. sorry Sander, baas-boven-baas :p . Nu behandel ik Ronny’s moeder in het ziekenhuis. Mooi om te zien hoe luchtig en posititief de familie met de situatie van Moeder omgaat. Terwijl ze, mijns inziens, misschien niet lang meer te leven heef. Positief getest op thyfus, blaasontsteking, doorligwonden op de hielen, verlamde rechter lichaamhelft, slechte longfunctie. Misschien wil je dat soort dingen helemaal niet weten… Okee, nog eentje dan. Terwijl ik met iemand in de “medium care”, welke ook meteen het kantoor van de verpleging is, hoesttechnieken aan het doornemen ben hoor ik gereutel achter me. Het daaropvolgende kwartier overlijdt de betreffende man ondanks hartmassage. Nog geen half uur later komen er klaagzangen uit de aangrenzende zaal. Daar is een vrouw met leukemie overleden en haar watchman, haar broer, zingt het hele ziekenhuis bij elkaar. Ik ken hem een beetje, want nadat hij door een haai is gebeten heelt zijn wond nu redelijk goed en heb ik hem wat oefeningetjes gegeven. Triest. “Watchmen” zijn familieleden, die in diensten, full-time bij de patient aanwezig zijn. De verpleeging geeft alleen medicatie en doen moeilijkere handelingen. Ze zijn inderdaad erg goed in zitten en het vergeten van opdrachten van de artsen. Wassen, eten geven, naar het toilet brengen, van positie veranderen en zelfs wonden verzorgen (!) wordt door de watchmen gedaan. Deze slapen samen met de patient in hetzelfde bed, half erop, of gewoon op de grond ernaast. De surgical ward, waar ik het meest werk heeft 14 bedden en is dan ook een verzameling van gemiddeld 28 mensen die je allemaal bekijken als je bezig bent. Gelukkig wordt dat kijken met de dag minder. Verdriet moet haast wel worden gedeeld, zoals na het overlijden van iemand die al weken in dezelfde zaal ligt en iedereen elkaars familieleden wel eens gezien heeft. Naast verdriet is soms de hele zaal ook in lachen uitgebarsten als iemand een grapje maakt.
Dit zijn pas sociale mensen. De bedden staan maar 1meter uit elkaar, dus privacy is er niet. Ik heb nog nooit een man met zoveel liefde en concentratie zijn broer over zijn opgezwollen buik zien aaien om de pijn dempen. Daar zit zeker iets van het wantok-systeem in. Dat namelijk waar de hele maatschappij hier op rust. “Wantok”, oftewel one talk betekend letterlijk “één taal”. Een wantok is iemand die dus tot het/dezelfde dorp, taalgroep, clan of familie behoord. Er worden meer dan 800 talen gesproken in PNG. Niet alleen dialecten, echt verschillende talen. Daarnaast spreekt het grootste deel van de bevolking ook Tok Pisin. En daar begin ik nu ook bij te horen . Maar even terug naar het wantok-systeem. Het is sociaal systeem wat prima werkt in het oude PNG toen er vooral kleine dorpjes bestonden zonder grote instituten. In die dorpjes is het nog steeds een prima vangnet voor diegenen die minder inkomen/oogst hebben. Zij worden geholpen door hun wantoks die het op dat moment beter voor elkaar hebben. Als je dit vertaald naar de hedendaagse politiek en het verkrijgen van goede posities in bedrijven zou je het gewoon corruptie kunnen noemen. Vele mensen verkrijgen hun positie niet op basis van functioneren maar door het wantok-systeem. Mensen met een goede functie staan onder druk van hun familie om al hun rijkdom te delen en verwachten dat deze rijkdom zo blijft. Omdat je een goede positie met een mooie salaris maar een paar jaar kan volhouden als je er eigenlijk niet capabel voor bent wordt het vaak als een periode gezien als grijpen-wat-je-grijpen-kan. De ziekenhuisdirecteur dacht ook zo de afgelopen jaren . En zo wordt dit land “geleidt”. Daarom is het sinds de Australiers zijn vertrokken ook vooral bergafwaarts gegaan met PNG. Dat is in het kort het negatieve verhaal, maar niet onwaar.
Ik beloof, het volgende bericht komt snel weer. Morgen, of maandag :p
Groetjes
Jerome
Abonneren op:
Reacties (Atom)
